حسین ,رسول ,امام ,فرمود ,مرثیه ,پیامبر ,امام حسین ,کامل الزیارات، ,مرثیه سرایی ,امیر مومنان ,جریان شهادت

تاریخچه رثاء و مرثیه خوانی

:: تاریخچه رثاء و مرثیه خوانی
حسین ,رسول ,امام ,فرمود ,مرثیه ,پیامبر ,امام حسین ,کامل الزیارات، ,مرثیه سرایی ,امیر مومنان ,جریان شهادت«رثاء» در لغت به معنای گریه کردن برای شخص، ذکر مصیبت او، خوبی ها و محاسنش است که گاه به صورت شعر منظوم خوانده می شود.[1]

ذکر فضایل و مناقب گل های سرسبد عالم خلقت، اهل بیت عصمت و طهارت و اصحاب باوفایشان، و سوگواری برای آنها، سنتی است که پیشینه ی تاریخی اش به عصر رسول خدا(ص) می رسد و از باب «لقد کان لکم فی رسول الله اسو ه حسنه»[2] شایسته است تا از آن بزرگوار تبیعت نموده، کارها و گفتار آن «عقل کل» را سرمشق زندگی خود قرار دهیم.

در منابع عامه و خاصه آمده است: جریان شهادت امام حسین(ع) در حدود بیست مورد به پیامبر گفته شد، که رسول خدا(ص) پس از شنیدن آن سوگواری کردند.[3]

ابن ابی یعفور از امام صادق(ع) روایت کرده است که، روزی رسول خدا(ص) در منزل حضرت فاطمه(س) بودند و حسین(ع)، که طفلی خردسال بود، در دامن ایشان قرار داشت؛ ناگهان حضرت گریه کردند؛ به سجده رفتند، سپس برخاستند و فرمودند:

«ای فاطمه، ای دختر محمد! اکنون خداوند، مرا خطاب کرد که آیا حسین را دوست داری؛ گفتم: آری نور دیده و گل خوش بو و میوه دل من است. فرمود:

ای محمد(ص)، برکت حاصل می شود از مولودی که بر او برکات و رحمت و رضوان من است و لعنت و غضب و عذاب و ذلّت و عقوبت من، بر کسی که او را کشته است و با او دشمنی برمی خیزد. حسین سید شهیدان است از اولین و آخرین در دنیا و آخرت.»[4]

از امام باقر نقل شده است که، هر وقت حسین(ع) نزد پیامبر می آمد، آن حضرت، او را به خود می چسباندند و به امیر مومنان علیه السلام می فرمودند: «او را نگهدار» علی(ع)، حسینش را نگه می داشت و پیامبر او را می بوسید و می گریست. حسین(ع) عرض می کرد: «ای پدر! چرا گریه می کنی؟» رسول خدا فرمود: «فرزندم جای شمشیرها را می بوسم و می گریم».

عرض کرد: «آیا من کشته خواهم شد؟» رسول خدا(ص) فرمود: آری، به خدا قسم، تو و پدر و برادرت کشته خواهید شد.»

گفت: «آیا قبرهای ما از هم دور خواهد بود؟» رسول خدا(ص) فرمود: «بله پسرم». عرض کرد: «از امت شما چه کسانی به زیارت ما می آیند؟» رسول خدا(ص) فرمود: «من و پدرت و برادرت و تو را زیارت نخواهند کرد مگر راست گویان از امت من.»[5]

آنچه از روایات چنین برمی آید؛ آگاهی پیامبران الهی از جریان شهادت سید الشهدا و سوگواری آنهاست. در روایتی آمده است که، نخستین کسی که قاتل حسین بن علی(ع) را لعنت کرد، ابراهیم خلیل الرحمان بوده است.[6] پس از پیامبر نیز، امیر مومنان(ع) و فاطمه زهرا(ع) و امام حسن(ع) و اهل بیت عصمت و طهارت، برای حسین(ع) و مصایبش اشک ریختند و عزاداری کردند.[7] احادیثی که بر گریه ی آسمان و زمین و تمام مخلوقات در شهادت امام حسین(ع) دلالت دارد بسیارند.[8] که در این مختصر گنجایش نقل آن نیست.

تاریخچه ی مرثیه سرایی در اسلام

مرثیه، گاهی به صورت منظوم می آید. سرودن مرثیه در بین اصحاب رسول خدا(ص) و بسیاری از تابعین، موضوعی رایج و پذیرفته شده بود.

افرادی چون جعفر بن ابی طالب، عبدالله بن عبدالحمران، سعد بن معاذ و حمزه سید الشهدا، سروده هایی به عنوان «رثا» در برخی از مصایب داشته اند.[9]

با توجه به این نکات و با در نظر گرفتن مراثی سروده شده برای سید الشهدا توسط علمای بزرگ عامه و خاصه، هیچ شک و شبهه ای در مشروعیت مرثیه سرایی باقی نمی ماند.

نخسین رثا

اولین مرثیه، در واقعه ی طف توسط اهل بیت امام (ع) سروده شده و پس از آن «عقبه بن عمرو» که مشهور است در کنار قبر پاک امام حسین(ع) ابیاتی را خوانده است:[10]

مررت علی قبر الحسین بکربلاء

ففاضت علیه من دموعی غزیرها

البته عده ای نیز اولین مرثیه سرا را «سلیمان بن قته» دانسته اند.[11]

ادامه دارد...

 

پی نوشت ها:

[1] . المنجد فی اللغه، در لغت «رثا».

[2] . احزاب (33)، 210.

[3] . مرحوم آیت الله فیروزآبادی، فضائل الخمسه من الصحاح السته، ج 3، ص 272.

[4] . کامل الزیارات، انتشارات پیام حق، ص 205.

[5] . همان، ص 216، حدیث چهارم؛ نفس المهموم، ص 496.

[6] . همان، ص 206، حدیث دوم؛ خصائص الحسینیه، ص 249.

[7] . کامل الزیارات، باب 23؛ بحارالانوار، ج 45، ص 242.

[8] . همان، باب 26؛ مناقب، ج 4، ص 123.

[9] . عقد الفرید، ج 3، ص 168؛ اسد الغابه، ج 2، ص 299.

[10] . امالی مفید، ص 191، ادب الطف، ج 1، ص 52.

[11] . مروج الذهب، ج 3، ص 64، مناقب، ج 4، ص 117:

مررت علی ابیات ال محمد

فلم ارها امثالها یوم حلت

الم تر ان الشمس اصخت مربضه

لقتل الحسین والبلاد اقشعرت

و کانوا رجاُء ثم اضموا رزیه

لقد عظمت تلک الرزایا و جلت

منبع اصلی مطلب : ذاکر کربلا :حاج سید عسگری داداش نژاد
برچسب ها : حسین ,رسول ,امام ,فرمود ,مرثیه ,پیامبر ,امام حسین ,کامل الزیارات، ,مرثیه سرایی ,امیر مومنان ,جریان شهادت
اشتراک گذاری: این صفحه را به اشتراک بگذارید

پولوم : تاریخچه رثاء و مرثیه خوانی


عازمم حلالم کنید

:: عازمم حلالم کنید
به امید خدا  بار دیگر  بناست در جوار اهل بیت معصومین باشیم                                                                 به فضل الهی  پنجشنبه 2دی ماه  به کاظمین و بعد کربلا و نجف عزیمت خواهیم کرد

دعاگوی همه شماییم

دعای خیر فراموش نشه

                  

منبع اصلی مطلب : ذاکر کربلا :حاج سید عسگری داداش نژاد
برچسب ها :
اشتراک گذاری: این صفحه را به اشتراک بگذارید

پولوم : عازمم حلالم کنید